p etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
p etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

4 Ocak 2016 Pazartesi

Ünsüz Yumuşaması


Türkçede “p, ç, t, k” sert ünsüzleriyle biten sözcüklerin sonuna ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde sözcüğün sonundaki sert ünsüzler yumuşayıp “b, c, d, g, ğ” olur. Buna 'ünsüz yumuşaması' denir. 
"kitap-a --> kitaba   /   ilaç-ı --> ilacı   /   sokak-a --> sokağa   /   armut-u --> armudu" gibi.

Sert ünsüzle biten sözcüklerle “etmek, olmak” yardımcı eylemlerinin oluşturduğu birleşik fiillerde ünsüz yumuşaması görülebilir. 
"kayıp etmek --> kaybetmek   /   kayıt olmak --> kaydolmak" gibi.

Türkçe'ye yabancı dillerden geçmiş "sanat, hukuk, hürriyet" gibi sözcüklerde ünsüz yumuşaması görülmez.

Not: Ünsüz yumuşaması kuralı özel isimlerde, konuşma dilinde uygulanır ancak yazı dilinde gösterilmez. 
Örneğin "Zonguldak'a" kelimesi söylenirken "Zonguldağa" şeklinde söylenir ancak yazılırken "Zonguldak'a" şeklinde yazılmalıdır.

Pekiştirme


Bir sözcüğe, anlamını kuvvetlendirmek için pekiştirme harfleri olan "s, r, p, m" ile ilaveler yapılması veya sözcüğün tekrarlanması olayına 'pekiştirme' denir. 'serpme' kelimesindeki ünsüz harfler pekiştirme ünsüzü olarak görev yapar.

Sözcüğün ilk hecesi alınıp sonuna "s, r, p, m" ünsüzlerinden biri getirilmesi ile oluşan yeni hece, sözcüğün başına eklenir. 
"kopkoyu, yemyeşil, tastamam, perperişan" gibi.

“s, r, p, m” harflerinden sonra “e, a” harflerinin getirilmesi ile yeni bir pekiştirme gerçekleşir, aynı zamanda ses türemesi yapılır.
"sapasağlam, yapayalnız" gibi.