Karma Cümle

Bileşik, bağlı ve sıralı cümle türlerinin birkaçının bir arada kullanılmasıyla oluşan söz dizileridir. Böyle cümlelerde fiilimsilerle kurulan yan cümlecikler, aktarma cümleler, sıralı ve bağlı cümleler bir arada olabilir.

"Kitabı okurken ikide bir dalıyor, geçmişini hatırlıyordu ve 'Nerede o eski günler.' diye söylenip üzülüyordu."

Bağlı Cümle

En az iki cümlenin birbirine virgül yerine bağlaçla bağlanmasından meydana gelen söz dizisidir. Bağlı cümleleri sıralı cümlelerden ayıran tek şey de budur: noktalama işareti yerine bağlaç kullanılması. Bunun dışındaki tüm özellikleri aynıdır.

"Peyami Safa çok sıkıntı çekmiş ancak bu, onun ünlü bir yazar olmasını engellememiştir."
"Kar öyle bir yağdı ki bütün yollar kapandı."

Sıralı Cümle

Bağımsız cümlelerden meydana gelir. En az iki bağımsız cümlenin birbirine virgül ya da noktalı virgülle bağlanmasından oluşur. Böyle cümelelerde, cümle sayısı kadar yüklem vardır. Ancak diğer öğelerin ortak kullanılıp kullanılmadığına göre sıralı cümleler ikiye ayrılır:

Bağımsız sıralı cümle: Hiç bir öğesi ortak olmayan cümlelerdir.
'Fırtına durmuştu; deniz dümdüzdü.'
  özne   yüklem     özne     yüklem     
'Otobüs geldi; öğrenciler güle oynaya otobüse doluştu.'  
  özne  yüklem      özne     z. tümleci  d.tümleç  yüklem

Bağımlı sıralı cümle: Bazı öğeleri ortak kullanılan sıralı cümlelerdir.
'Toplumlar kriz dönemlerinde sarsılır, problemlerle karşılaşır.'
  özne             z.tümleci          yüklem   z.tümleci      yüklem
Eleştiri Türk düşüncesinde çok azdır; yok denecek düzeydedir.
 özne            d.tümleci      z.tüm. yük.              yüklem

Yapısına Göre Cümleler

Cümlenin yapısı, bildirdiği yargı sayısı, diğer bir deyişle cümle sayısına göre dört grupta incelenebilir:

Basit Cümle
Bileşik Cümle
Bağlı Cümle
Sıralı Cümle
Karma Cümle